Joseph Nadj 
 
Josef Nadjen mundua, Orleansko Koreografi Zentro Nazionalaren zuzendaria den horrena, lo egitea eta amets egitea bereizten dituen lerroan hasten da. Denboraren egitura eta grabitatearen legea aienatzen direnean. Argirik ezak laberinto poetiko baterako atea zabaltzen digunean, pertsonak eta objektuak kausa-efektuzko mekanismo batek harrapatu dituen tokian alegia. 

 Nadjek malabarismoa egiten du bizitzaren eta heriotzaren arteko amildegiaren ertzean, eta hitzik gabeko antzerki mugimendudun baten arkitektua da. Giza inkonszientea argitzeko duen gaitasuna aberastu egiten da eszenatokiak sortzeko duen ahalmenaz, oso trebetasun bitxia erakusten baitu artearen adierazpen guztiak, pintura, mimoa, musika, dantza, antzezpena eta poesia, bere nahien arabera moldatzeko. Guztiak nahasten baititu elkarrekin, erlijio, filosofia, mitologia eta kabalaren mistizismotik datorkion inspirazioaz baliatuz. 

 Egile honen sentikortasun handiak gizaki bakoitzaren eta taldearen oroimenera heltzeko aukera ematen dio, eta azkeneko zalantza existentzialak plazaratzeko. Aireaz ari den eskultore baten gisa, mugatik zeharo hurbil dihardu, laugarren dimentsioan behin eta berriro murgilduz. 

 Josef Nadj Kanjizan jaio zen, Jugoslabia ohiko Vojvodineko hiri txiki batean, eremu hungariar batez inguraturik. Gaztetan Arte Ederretan eta Budapesteko Unibertsitatean ibili zen, ikusizko arteei, antzerkiari, musika garaikideari eta zineari buruzko ikastaroak eginez. 1980an Budapest laga eta Parisa jo zuen. Antzerki munduan sartzeko asmotan joan arren, dantza topatu zuen. Berehala sartu zen Mark Tompkins, Catherine Diverres edo François Verreten koreografi unibertsoetan, aldi berean bere lana aurrera zeramalarik. 

 1988az geroztik, Orleansgo hiriak “Irudiaren Xaman” honen lana izan du gozagarri –Jean-Marc Adolphe kritikariak jarri zion titulua-, koreografo elkartu gisa Carré Saint Vincent /Scène Nationale d’Orleans-en hasieran, eta Orleansgo Koreografi Zentro Nazionaleko zuzendari gisa 1995az geroztik. 

 Bere estetika pertsonalaz, Josef Nadjek ez du parekorik, zerekin edo norekin alderaturik izan arren. Hitzik gabeko antzerkia itxura deabruzkoa duen emozio tragikomiko bihurtzeko modu aparta aurkitu du, ezkortasuna sarkasmo bilakatuz. 

 
 

LE VENT DANS LE SAC  Koreografia: Josef Nadj  Musika: Steven Kovacs Tickmayer  Eszenografia: Goury   Argiak: Rémi Nicolas, Xabier Lazarini-ren laguntzaz   Jantziak: Bjanka Ursulov, Lorri Chardonneten laguntzaz   Zuzendaritza teknikoa: Raymond Blot   Eszenaburua: Laurent Grillon   Produkzio eta hedapena: Martine Dionisio

   
  
LE VENT DANS LE SAC  
     
Le Vent dans le sac komedia metafisiko eta danteskoa da, gizakiari eta bizitzari buruzkoa, antzerkia eta dantza maisutasunez lotzen dituena. Koreografia honen bidez, Josef Nadjek hitzik gabeko ikuskizun dramatiko bat eraikitzen du, Tadeusz Kantor-en gau beldurgarri baten malenkoniaz. Ikuskizun hau Becketten gustukoa izango zatekeen, zalantzarik ez, amaiera hau nolabaiteko hasiera ere badela aintzat harturik ere. 

Manipulazio joku deseroso baten erdian kokatzen du Nadjek gizakia, demiurgo maltzur eta kupidagabe batek hariak mugitzen dituela. Obra honetarako sorturiko pertsonaia sorta berezian –izaki harroak, itxuratiak, itxuragabetuak...- eta hauez baliatuz ehuntzen duen endreduzko draman datza estiloaren indarra. Beckett aipatuz, “historio bat esan” nahi du Nadjek, “historio” hitzaren eta “esan” hitzaren zentzuan hain zuzen. “Izaki bizien historio bat, hilik gabeko lur bizigarri batean zehar joan-etorrian dabiltzala, egunaren eta gauaren txandakatzeari buruzko historio labur bat”. 

Horrela, indibidualaren galeraren profeta bihurtzen da koreografoa, eta gizaki guztioi aditzera ematen digu geure izatearen bitxitasuna. Obra honetan eszenografia harrigarriak funtsezko eginkizuna betetzen du, eta dantzak eta antzerkiak bat egiten dute inor axolagabe lagatzen ez duen elkarrizketa kritiko batez.